5G ulgamynyň möhümdigine şübhe ýok, sebäbi ol "Zatlaryň Internetiniň" ähli mümkinçiliklerini açmak üçin zerur bolan ýokary tizligi we deňsiz-taýsyz baglanyşygy wada berýär, şeýle hem "IoT" - web arkaly baglanyşykly enjamlaryň yzygiderli ösýän ulgamy - we emeli intellekt. Mysal üçin, Huawei-iň 5G ulgamy ykdysady bäsdeşlik üçin möhüm bolup biler, ýöne ulgamy gurnamak ugrundaky ýaryş diňe bir ters netije bermän, eýsem Hytaýyň Huawei-niň diňe bir tehnologiýa geljegimizi kemala getirip biljekdigi baradaky sözleri barada iki gezek pikirlenmäge esas bar.
Internet of things akylly terminal howpsuzlygyna howp salýarHowpsuzlyk howplary
1) Internet of Things-iň akylly terminal enjamlarynda gowşak parol meselesi bar;
2) Internet zatlarynyň intellektual terminal enjamlarynyň işleýiş ulgamy, gurlan web programmalary, maglumat bazalary we ş.m. howpsuzlyk üçin gowşak ýerlere eýedir we maglumatlary ogurlamak, DDoS hüjümlerini başlatmak, spam ibermek ýa-da başga torlara we beýleki çynlakaý howpsuzlyk wakalaryna hüjüm etmek üçin manipulýasiýa edilmek üçin ulanylýar;
3) Internet of Things intellektual terminal enjamlarynyň gowşak şahsyýet autentifikasiýasyna eýe bolmagy;
4) “Zatlaryň interneti” ýaly akylly terminal enjamlaryna zyýanly kod ýerleşdirilýär ýa-da botnetlere öwrülýär.
Howpsuzlyk howpunyň aýratynlyklary
1) Internet zatlarynyň intellektual terminal enjamlarynda giň gerimi öz içine alýan köp sanly we görnüşli gowşak parollar bar;
2) "Zatlaryň Interneti" intellektual terminal enjamy zyýanly dolandyrylandan soň, ol şahsy durmuşa, emläge, gizlinlige we ýaşaýyş howpsuzlygyna gönüden-göni täsir edip biler;
3) ýönekeý zady zyýanly maksat bilen ulanmak;
4) soňky tapgyrda zatlaryň internetiniň intellektual terminal enjamlaryny güýçlendirmek kyn, şonuň üçin howpsuzlyk meseleleri dizaýn we işläp düzmek tapgyrynda göz öňünde tutulmalydyr;
5) Internet zatlarynyň intellektual terminal enjamlary giňden ýaýradylýar we dürli ýagdaýlarda ulanylýar, şonuň üçin bitewi täzelenmeleri we täzelenmeleri amala aşyrmak kyn;
6) zyýanly hüjümler şahsyýeti galplaşdyrmakdan ýa-da galplaşdyrmakdan soň amala aşyrylyp bilner; 7) maglumatlary ogurlamak, DDoS hüjümlerini başlatmak, spam ibermek ýa-da başga torlara we beýleki çynlakaý howpsuzlyk wakalaryna hüjüm etmek üçin manipulýasiýa edilmek üçin ulanylýar.
Internet zatlarynyň intellektual terminalynyň howpsuzlyk gözegçiligi boýunça seljerme
Dizayn we işläp düzmek tapgyrynda, Internet of Things intellektual terminaly howpsuzlyk gözegçiligi çärelerini bir wagtda göz öňünde tutmalydyr. Terminal öndürilmezden öň howpsuzlyk gorag synagyny sinhron geçirmeli; Terminal çykaryş we ulanmak tapgyrynda programma üpjünçiliginiň gowşaklyk täzelenmesini dolandyrmagy we intellektual terminal howpsuzlygynyň gözegçiligini sinhronlaşdyrmaly. Internet of Things terminal howpsuzlygynyň gözegçiliginiň anyk seljermesi aşakdaky ýaly:
1) Internetde intellektual terminallaryň giňden ýaýramagyny we köp sanlysyny göz öňünde tutup, Internet tor tarapynda wiruslary anyklamaly we anyklamaly.
2) Internet zatlarynyň intellektual terminallarynyň maglumatlaryny saklamak üçin maglumatlary saklamagyň görnüşlerini, dowamlylygyny, usullaryny, şifrleme serişdelerini we elýeterlilik çärelerini çäklendirmek üçin degişli spesifikasiýalar bellenilmelidir.
3) Internet of Things intellektual terminalynyň şahsyýeti tassyklamak strategiýasy güýçli şahsyýeti tassyklamak çärelerini we parol dolandyryş strategiýasyny döretmeli.
4) Internet of Things intellektual terminallaryny öndürmezden we çykarmazdan öň howpsuzlyk synaglary geçirilmeli, terminallar çykarylandan soň programma üpjünçiliginiň täzelenmeleri we gowşaklyklary dolandyrmak wagtynda geçirilmeli we zerur bolanda tor ulgamyna giriş rugsady berilmeli.
5) Internet zatlarynyň intellektual terminallary üçin howpsuzlyk barlag platformasyny gurmak ýa-da adatdan daşary terminallary ýüze çykarmak, şübheli programmalary izolýasiýa etmek ýa-da hüjümleriň ýaýramagynyň öňüni almak üçin degişli howpsuzlyk gözegçilik serişdelerini döretmek.
"Zatlaryň interneti" bulut hyzmatynyň howpsuzlyk howplary
1) Maglumatlaryň syzmagy;
2) Giriş maglumatlary ogurlandy we şahsyýetiň tassyklanmasy galplaşdyryldy;
3) API (programma programmalarynyň programmirleme interfeýsi) zyýanly hüjümçi tarapyndan hüjüm edilýär;
4) Ulgamyň gowşaklyklaryndan peýdalanmak;
5) Ulgamyň gowşaklyklaryndan peýdalanmak;
6) Zalym niýetli işgärler;
7) Ulgamyň maglumatlarynyň hemişelik ýitmegi;
8) Hyzmatdan ýüz öwürmek howpy bilen hüjüm;
9) Bulut hyzmatlary tehnologiýalary we töwekgelçilikleri paýlaşýar.
Howpsuzlyk howplarynyň häsiýetleri
1) Köp mukdarda maglumat syzdyryldy;
2) APT (öňdebaryjy dowamly howp) hüjüm nyşanyny döretmek aňsat;
3) Syzylan maglumatlaryň gymmaty ýokary;
4) Şahsyýetlere we jemgyýete uly täsir edýär;
5) Internetdäki şahsyýeti galplaşdyrmak aňsat;
6) Eger ygtyýarnama gözegçiligi dogry bolmasa, maglumatlary aýryp we gorap bolmaz;
7) Zatlaryň Interneti köp sanly API interfeýslerine eýedir, olara zyýanly hüjümçiler tarapyndan hüjüm etmek aňsat;
8) Internet of Things API interfeýsleriniň görnüşleri çylşyrymly we hüjümler dürli-dürli;
9) Internetiň bulut hyzmat ulgamynyň gowşaklygy zyýanly hüjümçiniň hüjümine sezewar bolandan soň uly täsir edýär;
10) Içerki işgärleriň maglumatlara garşy zyýanly HEREKETLERI;
11) Daşarky adamlaryň hüjüm etmek howpy;
12) Bulut maglumatlarynyň zyýany tutuş Internet zatlarynyň ulgamyna zyýan ýetirer
13) Milli ykdysadyýete we adamlaryň ýaşaýyş-durmuşyna täsir etmek;
14) Internet of Things ulgamynda adatdan daşary hyzmatlaryň döremegine sebäp bolmak;
15) Tehnologiýany paýlaşmak sebäpli wirus hüjümi.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 1-nji dekabry
